Fayans ve Seramik Hesaplama

Kaç adet fayans gerekir?

Döşenecek alan, tek bir fayansın alanına bölünür:

• Fayans alanı = en (m) × boy (m)
• Adet = Döşeme alanı ÷ Fayans alanı

30 × 60 cm fayans 0,18 m²’dir. 12 m²’lik bir alan için 12 ÷ 0,18 ≈ 67 adet gerekir; %10 fire payıyla 74 adet alınmalıdır.

Fire payı neden şart?

Kenarlarda ve köşelerde kesim yapılır, kesilen parçaların bir kısmı kullanılamaz. Ayrıca uygulama sırasında kırılma olabilir. Fire payı olmadan alınan malzeme neredeyse her zaman yetmez.

• %5–10: düz döşeme, dikdörtgen alan
• %15: çapraz döşeme veya desen eşleştirmesi
• %20: çok girinti-çıkıntılı, bol kesim gerektiren alanlar

Aynı partiden almak neden önemli?

Seramikte parti (üretim serisi) numarası vardır. Farklı partilerde renk tonu ve ölçü milimetrik olarak değişebilir. Bu fark tek tek bakınca görünmez ama döşendiğinde belli olur. Sonradan eksik kalıp aynı partiyi bulamama ihtimali yüksektir; bu yüzden baştan yeterli almak gerekir.

Ayrıca ileride kırılan bir karoyu değiştirmek için birkaç adet yedek saklamak iyi bir alışkanlıktır.

Yapıştırıcı ve derz

Seramik yapıştırıcısı sarfiyatı, kullanılan tarağın diş boyutuna ve zeminin düzgünlüğüne göre değişir; metrekarede yaklaşık 4–5 kg yaygın bir ortalamadır. Derz dolgusu ise derz genişliğine ve karo boyutuna bağlıdır, metrekarede yarım kilo civarında hesaplanır.

Zemin bozuksa yapıştırıcı sarfiyatı ciddi biçimde artar. Bu gibi durumlarda önce tesviye şapı yapmak hem malzemeden hem işçilikten tasarruf sağlar.

Fire payı neden bu kadar önemli?

Fayans hesabında fire, isteğe bağlı bir ek değil zorunluluktur. Sebepleri:

• Kesim kayıpları: Duvar diplerinde ve köşelerde her sıranın sonunda kesim yapılır; kesilen parçanın diğer yarısı çoğu zaman kullanılamaz.
• Kırılma: Taşıma ve uygulama sırasında kaçınılmazdır.
• Desen uyumu: Desenli ürünlerde deseni tutturmak için ek kayıp oluşur.
• Sonraki onarımlar: Yıllar sonra kırılan bir karonun aynı parti numarasından bulunması neredeyse imkânsızdır.

Önerilen paylar: düz döşemede %10, çapraz döşemede %15, desenli ve büyük ebat ürünlerde %15-20.

Parti (seri) numarası kritik

Seramik üretiminde farklı partiler arasında hafif ton ve boyut farkı olur. Aynı odada iki farklı partiden ürün kullanmak, ışık altında fark edilen renk geçişleri yaratır.

Bu yüzden ihtiyacınızın tamamını tek seferde ve aynı partiden alın. Kutu üzerindeki parti numarasını not edin ve artan kutuları saklayın.

Derz aralığı hesabı etkiler mi?

Küçük ölçekte etkisi sınırlıdır ama büyük alanlarda hissedilir. 2-3 mm derz, metrekaredeki karo sayısını çok az düşürür; ancak 60×60 gibi büyük ebatlarda ve geniş alanlarda toplamda birkaç kutu fark yaratabilir.

Derz aralığı seçimi teknik bir karardır: yer karosunda genelde 2-3 mm, duvar karosunda 1,5-2 mm, dış mekânda ise genleşme payı için daha geniş bırakılır.

Yapıştırıcı ve derz dolgusu miktarı

• Yapıştırıcı: Tarak boyutuna göre metrekarede yaklaşık 3-5 kg. Büyük ebat karolarda ve çift taraflı sürüm (buttering) yapılırsa bu miktar artar.
• Derz dolgusu: Karo ebadına, kalınlığına ve derz genişliğine bağlıdır; küçük karolarda daha fazla gider çünkü metrekaredeki derz uzunluğu artar.

Islak hacimlerde (banyo, mutfak) su yalıtımı yapıştırıcıdan önce gelir ve ayrı bir kalemdir; atlanması durumunda sorun yıllar sonra komşu dairede ortaya çıkar.

Döşeme yönü ve başlangıç noktası

Fayans döşemesinde en görünür hata, kesimlerin kapı önüne veya odanın görünen yüzüne denk gelmesidir. Doğru yaklaşım, döşemeye odanın görsel merkezinden başlayıp kesimleri mobilya arkasına veya az görünen kenara atmaktır.

Çapraz döşeme mekânı daha geniş gösterir ama fire payı belirgin şekilde artar ve işçilik daha pahalıdır.