Birim Fiyat Karşılaştırma (Hangisi Daha Ucuz?)

Birim fiyat nedir, neden bakılır?

Birim fiyat, bir ürünün sabit bir miktarına (100 gram, 1 litre, 1 adet) düşen fiyattır. Farklı ambalaj boyutlarındaki ürünleri karşılaştırmanın tek doğru yoludur.

• Birim fiyat = Ürün fiyatı ÷ Miktar × Karşılaştırma birimi

750 gram 129,90 ₺ olan bir ürünün 100 gram fiyatı: 129,90 ÷ 750 × 100 = 17,32 ₺. 1500 gram 219,90 ₺ olanın 100 gram fiyatı ise 14,66 ₺’dir. İkincisi etikette daha pahalı görünse de gerçekte %15 daha ucuzdur.

“Büyük boy her zaman ucuzdur” doğru değil

Yaygın kanının aksine, büyük ambalaj bazen daha pahalıdır. Bunun birkaç sebebi vardır:

• Küçük boy ürün kampanyadadır ve indirimli fiyatı büyük boyun birim fiyatının altına düşer.
• Aile boyu ambalajlar bazen “pratiklik” fiyatlandırmasıyla satılır.
• Aynı markanın farklı boyları farklı tedarik zincirlerinden gelir ve fiyatları bağımsız hareket eder.

Rafta sadece etiket fiyatına bakmak, düzenli olarak fazla ödemeye yol açar. Türkiye’de raf etiketlerinde birim fiyat gösterimi zorunludur; küçük punto ile yazılan bu satır, karşılaştırma yapmanız için oradadır.

Karşılaştırırken dikkat edilecekler

• Birimleri eşitleyin. Biri gram diğeri kilogram yazıyorsa önce aynı birime çevirin. 1 kg = 1000 g, 1 litre = 1000 ml.
• Net miktara bakın. Konserve ve salamura ürünlerde ambalajda hem brüt hem süzme ağırlık yazar; karşılaştırma süzme ağırlıkla yapılmalıdır.
• Yoğunluk farkına dikkat edin. Sıvı ürünlerde litre ile kilogram aynı şey değildir. Yağın litresi yaklaşık 0,92 kg gelir.
• Kullanım miktarını hesaba katın. Konsantre deterjanın litresi pahalıdır ama bir yıkamada yarısı kadar kullanılır; gerçek karşılaştırma yıkama başına maliyettir.
• İsrafı unutmayın. Bozulan büyük ambalaj, ucuz birim fiyatı anlamsız kılar. Tüketemeyeceğiniz miktar tasarruf değildir.

“Küçülen ambalaj” (shrinkflation) nasıl fark edilir?

Fiyat aynı kalırken ambalaj içeriğinin azaltılmasına shrinkflation denir. Etiket fiyatı değişmediği için zam fark edilmez, ama birim fiyat sessizce yükselir. 1 kg iken 900 grama düşen bir üründe fiyat sabit kalmışsa, gerçekte %11 zam yapılmıştır.

Bunu yakalamanın tek yolu birim fiyatı takip etmektir. Düzenli aldığınız ürünlerin 100 gram / 1 litre fiyatını not etmek, ambalaj değişikliklerini anında görünür kılar.

Toplu alım her zaman mantıklı mı?

Birim fiyat düşüyorsa toplu alım kazançlıdır, ancak üç koşulla:

1. Ürünün raf ömrü tüketim hızınıza yetmeli.
2. Saklama koşulunuz uygun olmalı (nem, sıcaklık, yer).
3. Bağlanan para başka bir ihtiyacınızı aksatmamalı.

Bu üçü sağlanıyorsa, birim fiyat farkı doğrudan cebinizde kalır.