Ağırlıklı Ortalama Hesaplama
Kredili ders notları, vize-final ağırlıkları veya farklı önem derecesine sahip değerler için ağırlıklı ortalama hesaplayın.
Ağırlıklı ortalama nasıl hesaplanır?
Her değerin farklı bir önemi (ağırlığı) varsa, basit ortalama yanlış sonuç verir. Ağırlıklı ortalamada her değer kendi ağırlığıyla çarpılır:
- Ağırlıklı ortalama = Σ (Değer × Ağırlık) ÷ Σ Ağırlık
Vizeden 60 (ağırlık %40), finalden 80 (ağırlık %60) alan bir öğrenci: (60 × 40 + 80 × 60) ÷ 100 = (2.400 + 4.800) ÷ 100 = 72.
Basit ortalama alsaydınız (60 + 80) ÷ 2 = 70 bulurdunuz. Final daha ağırlıklı olduğu için gerçek sonuç yukarı kayar.
Ağırlıklar yüzde olmak zorunda değil
Ağırlık, herhangi bir birimde olabilir; önemli olan oranlarıdır. Üniversitede kredi, ankette katılımcı sayısı, portföyde yatırım tutarı ağırlık olarak kullanılır.
Ağırlıkların toplamı 100 olmak zorunda değildir — formül zaten toplam ağırlığa böler. 3, 4 ve 2 kredilik dersler için ağırlıklar doğrudan 3, 4 ve 2 olarak kullanılabilir.
Nerede kullanılır?
- Not ortalaması: Kredili sistemde her dersin kredisi ağırlıktır
- Sınav değerlendirmesi: Vize %40, final %60 gibi
- Enflasyon: TÜFE sepetinde her ürün grubunun harcamadaki payı ağırlıktır
- Portföy getirisi: Her yatırımın portföydeki payı
- Anket ve araştırma: Örneklemin nüfusu temsil etmesi için düzeltme
- Personel değerlendirme: Farklı kriterlerin farklı önemde olması
- Ürün puanı: Yorum sayısı yüksek satıcının puanına daha çok ağırlık verilmesi
Portföy getirisi örneği
Bir yatırımcı 70.000 ₺’yi %10 getiren bir varlığa, 30.000 ₺’yi %40 getiren bir varlığa koymuş olsun.
- Basit ortalama (yanlış): (10 + 40) ÷ 2 = %25
- Ağırlıklı ortalama (doğru): (10 × 70.000 + 40 × 30.000) ÷ 100.000 = %19
Fark 6 puandır ve yatırım büyüdükçe mutlak tutarda ciddi bir yanılgıya dönüşür. Küçük tutarla elde edilen yüksek getiri, portföyün tamamını o oranda büyütmez.
Enflasyon neden ağırlıklı ortalamadır?
TÜFE, tüm ürünlerin fiyat değişiminin basit ortalaması değildir. Her ürün grubunun hanehalkı harcamasındaki payı kadar ağırlığı vardır: konut ve gıda yüksek ağırlıklıyken, örneğin bir hobi ürünü düşük ağırlıklıdır.
Bu yüzden “benim enflasyonum farklı” hissi çoğu zaman gerçektir — kendi harcama sepetinizin ağırlıkları, ortalama hanenin sepetinden farklıdır.
Sık yapılan hatalar
- Ağırlıkları toplamayı unutmak: Bölmeyi adede değil ağırlık toplamına yapmalısınız.
- Sıfır ağırlıklı değerleri hesaba katmak: Ağırlığı sıfır olan bir değer sonucu etkilemez, listeye dahil edilmemelidir.
- Yüzde ağırlıkların toplamının 100 olmaması: Formül düzeltir ama bu genelde bir veri hatasının işaretidir; kontrol edin.
Sıkça Sorulan Sorular
Ağırlıklı ortalama nasıl hesaplanır?
Her değer kendi ağırlığıyla çarpılır, sonuçlar toplanır ve ağırlıkların toplamına bölünür. Vizeden 60 (%40), finalden 80 (%60) alan öğrencinin ortalaması 72’dir.
Ağırlıklı ortalama ile normal ortalama arasındaki fark nedir?
Normal ortalamada her değer eşit sayılır; ağırlıklıda ise önem farkı hesaba katılır. Vize 60 ve final 80 için basit ortalama 70 verirken, final daha ağırlıklıysa sonuç 72 çıkar.
Ağırlıkların toplamı 100 olmak zorunda mı?
Hayır. Formül zaten ağırlıkların toplamına böler. Kredi, tutar veya adet gibi herhangi bir birim ağırlık olarak kullanılabilir; önemli olan oranlarıdır.
Portföy getirisi neden ağırlıklı hesaplanır?
Çünkü her yatırımın portföydeki payı farklıdır. 70.000 ₺’si %10, 30.000 ₺’si %40 getiren bir portföyün getirisi %25 değil %19’dur. Küçük tutarla elde edilen yüksek getiri portföyün tamamını o oranda büyütmez.
Enflasyon neden ağırlıklı ortalamadır?
Çünkü her ürün grubunun hanehalkı harcamasındaki payı farklıdır. Konut ve gıda yüksek ağırlıklıdır. Kendi harcama sepetiniz ortalamadan farklıysa hissettiğiniz enflasyon da farklı olur.
Not ortalamasında ağırlık nedir?
Dersin kredisidir. 6 kredilik bir dersten alınan not, 2 kredilik dersten alınan nottan üç kat daha etkilidir. Bu yüzden üniversite ortalaması basit ortalamayla hesaplanamaz.
Hesaplamalar 2026 yılı yasal oran ve tutarlarına göre yapılır (son güncelleme: 02.09.2026). Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun hesabı esas alınır.