Zam Hesaplama
Zamlı tutarı, zam farkını ve iki tutar arasındaki gerçek zam oranını hesaplayın. Enflasyona göre reel değişim açıklaması dahil.
Zamlı tutar nasıl hesaplanır?
Zam, mevcut tutarın belirli bir yüzdesinin üzerine eklenmesidir.
- Zam tutarı = Mevcut × Oran ÷ 100
- Zamlı tutar = Mevcut × (1 + Oran ÷ 100)
30.000 ₺’lik bir maaşa %25 zam: 30.000 × 0,25 = 7.500 ₺ artış, yeni tutar 37.500 ₺.
Kısayol: %25 zam demek, tutarın 1,25 katı demektir. Tek çarpmayla sonuca ulaşırsınız.
İki tutar arasındaki zam oranını bulma
Eski ve yeni tutarı biliyorsanız, aradaki gerçek zam oranını şöyle bulursunuz:
- Zam oranı = (Yeni − Eski) ÷ Eski × 100
Maaşı 30.000 ₺’den 37.500 ₺’ye çıkan biri: (37.500 − 30.000) ÷ 30.000 × 100 = %25 zam almıştır.
Bölmenin eski tutara yapılması şarttır. Yeni tutara bölmek (%20 çıkardı) zammı olduğundan küçük gösterir; bu, zam haberlerinde sık rastlanan bir çarpıtmadır.
Zam mı, enflasyon mu? Reel maaş meselesi
Aldığınız zammın gerçekten kazanç olup olmadığını enflasyon belirler:
- Reel değişim = (1 + Zam) ÷ (1 + Enflasyon) − 1
%25 zam alıp %40 enflasyonla karşılaşan biri: 1,25 ÷ 1,40 − 1 = −%10,7. Maaşı sayı olarak artmış ama alım gücü onda bir oranında azalmıştır.
Alım gücünü korumak için gereken zam, doğrudan enflasyon oranıdır. Enflasyonun altında kalan her zam, örtülü bir gelir kaybıdır.
Üst üste zamlar toplanmaz
Yılda iki kez %20 zam alan biri, yıllık %40 zam almış olmaz:
- 100 → %20 zam → 120 → %20 zam → 144
Gerçek yıllık artış %44’tür. Bileşiklenme burada lehinize çalışır. Formülü: (1 + z₁) × (1 + z₂) − 1.
Bu, altı ayda bir zam alan çalışanların yıllık kazancının, tek seferde alınan aynı toplam orandan neden daha yüksek olduğunu da açıklar.
Zam ile net maaş ilişkisi: gizli tuzak
Brüt maaşınıza gelen zam, nete birebir yansımaz. Sebebi gelir vergisi dilimleridir: zamla birlikte kümülatif matrahınız büyür ve yıl içinde daha erken üst dilime geçersiniz.
Bu yüzden %25 brüt zam, yıl ortalamasında %25’ten daha düşük bir net artış olarak hissedilir. Zam pazarlığı yaparken brüt mü net mi konuşulduğunu netleştirmek gerekir; ikisi farklı sonuçlar doğurur.
Zammın nete tam olarak nasıl yansıdığını 12 aylık tabloyla görmek için net brüt maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Zam ile indirim birbirini götürmez
Bir fiyat %20 zam görüp sonra %20 indirime girerse eski fiyatına dönmez, altına iner:
- 100 → %20 zam → 120 → %20 indirim → 96
Çünkü indirim daha büyük bir tutar üzerinden işler. Tersi de doğrudur: %20 indirim sonrası %20 zam da 96 verir. Sıralama sonucu değiştirmez, ama ikisi asla başa baş gelmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Zam nasıl hesaplanır?
Mevcut tutarı (1 + zam oranı) ile çarparsınız. 30.000 ₺ maaşa %25 zam yapıldığında yeni tutar 30.000 × 1,25 = 37.500 ₺ olur; artış 7.500 ₺’dir.
İki maaş arasındaki zam oranı nasıl bulunur?
Yeni tutardan eski tutar çıkarılır, sonuç eski tutara bölünüp 100 ile çarpılır. 30.000 ₺’den 37.500 ₺’ye çıkan maaşta zam %25’tir. Bölmenin eski tutara yapılması şarttır.
Aldığım zam enflasyonu karşılıyor mu?
Reel değişim, (1 + zam) ÷ (1 + enflasyon) − 1 ile bulunur. %25 zam alıp %40 enflasyonla karşılaşan birinin alım gücü %10,7 azalmıştır. Alım gücünü korumak için gereken zam, doğrudan enflasyon oranıdır.
Yılda iki kez %20 zam, yıllık %40 eder mi?
Hayır, %44 eder. Zamlar toplanmaz çarpılır: 100 önce 120, sonra 144 olur. Bu yüzden altı ayda bir zam almak, aynı toplam oranı tek seferde almaktan daha avantajlıdır.
Brüt zam nete neden aynı oranda yansımıyor?
Çünkü zamla birlikte kümülatif gelir vergisi matrahınız büyür ve yıl içinde daha erken üst vergi dilimine geçersiniz. Bu nedenle %25 brüt zam, yıl ortalamasında daha düşük bir net artış olarak hissedilir.
Önce zam sonra aynı oranda indirim eski fiyatı verir mi?
Hayır, altına iner. 100 ₺ %20 zamla 120 ₺ olur, %20 indirimle 96 ₺’ye düşer. İndirim daha büyük bir tutar üzerinden işlediği için ikisi asla başa baş gelmez.
Hesaplamalar 2026 yılı yasal oran ve tutarlarına göre yapılır (son güncelleme: 02.09.2026). Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun hesabı esas alınır.